تاریخ پست:1398/2/23 8:10
23 اردیبهشت به یاد زایش محمد مهریار؛ پدر تاریخ معماری ایران

من در تمام عمرم تنها سه کلمه گفته‌ام: ایران، ایران، ایران

آناهید خزیر

محمد مهرياراستاد مهندس محمد مهريار، پدر پژوهشگران و كارشناسان تاريخ معمارى ايران بود. وي با شناخت ژرف از فرهنگ و تمدن ايران‌زمين، با ميراث فرهنگى سراسر كشور آشنا بود و در شمار زيادى از بناها، محوطه‌ها، بافت‌هاى فرهنگى و تاريخى كشور پژوهش كرده و شمارى از  اين آثار را كاوش باستان‌شناسانه، پاسداري، بازسازي و سازماندهى كرده بود.

وي از مهندسان معمارى بود كه در زمينه‌ى پژوهش‌هاى باستان‌شناسى صاحب‌نظر بود، به گونه‌اي‌كه پروانه‌ي انجام كاوش‌هاى تخصصى باستان‌شناسانه را به طور مستقل دارا بود.

از كارهاي وي مى‌توان به معرفى فنى و تخصصى ديوار گرگان و بستر آن، مسووليت آزادسازى و سازمان‌دهى و پژوهش‌هاي تپه هگمتانه، گزارش باستان‌شناسي معبد آناهيتا، اجراى كاوش‌ها و پژوهش‌هاى مستقل در تخت سليمان و تكاب، پژوهش روى پل‌هاى تاريخى خوزستان، ايلام و لرستان و پژوهش اساسى روى «پل دختر» لرستان، گزارش بازسازي گنبد سلطانيه، فرهنگ جامع نام‌ها و آبادي‌هاي كهن، كتاب اصفهان در پانزده ديه، گردآوري مجموعه نوشتارهاي همايش اصفهان و صفويه، ارايه طرح بازسازى لرستان، مسووليت پروژه بزرگ تخت‌جمشيد، پاسارگاد و ... اشاره كرد.

محمد مهریار در سال 1294 خورشیدی در شهر اصفهان چشم به جهان گشود. در سال 1319 خورشیدی موفق به دريافت درجه کارشناسی در ادبیات شد و  به فراگیری زبان‌های فرانسه و انگلیسی پرداخت. محمد مهریار در سال 1330 خورشیدی به آمریکا رفت و در دانشگاه‌های فلوریدا و شیکاگو به تحصیل در ادبیات و روان‌شناسی پرداخت. کتاب «تحقیق در رشد و نمو کودک» و برگردان كتاب «راه نو در سلامت تن و روان» که از نخستین کتاب‌های روان‌شناسی کودک در ایران است، دسترنج پژوهش وي در این دوره به‌شمار مي‌رود.

 استاد مهریار در سال 1336 به دنبال پايه‌گذاري دانشگاه اصفهان به دانشگاه علوم پزشکی فراخوانده شد و سرنشيني کتابخانه آن دانشگاه را بر دوش گرفت و برای راه‌اندازی آن تلاش‌هاي گسترده‌اي داد و زمانی که دانشکده ادبیات بنياد نهاده شد، در سال 1337 به درخواست دكتر فاروقی، معاونت این دانشگاه را پذیرفت و به آموزش تاریخ ادبیات فارسی، تاریخ پویایی زبان فارسی پیش از اسلام و متون فلسفی و ادبی به زبان انگلیسی پرداخت.

استاد مهریار، سروده‌هایی نیز در قالب غزل و قصیده دارد. همچنین برگردان پاره‌ای از سروده‌‌های ادبی جهان از فرانسه به فارسی همچون «باید او مانند من باشد» و نیز برگردان سروده‌های تاگور با نام «هلال ماه» از جمله دیگر فعالیت‌های وي در زمینه‌ي  برگردان نگاشته‌هاي ادبی است.

از استاد مهريار به عنوان یک ایران‌شناس، شاهنامه‌پژوه، برگرداننده، اصفهان‌شناس، ادیب و سیاستمدار، بیش از هشتاد نوشتار پژوهشی و چندین جلد کتاب منتشر شده است. چشم‌انداز تاریخ سیاسی ایران، اصفهان از قدیمی‌ترین روزگاران تا عهد سلجوقی، رشد و نمو کودک و راه استفاده از آن در تعلیم و تربیت، قلمرو ایران در گذشته و حال (تاریخ عهد صفوی)، تاریخ ادبیات ایران قبل و بعد از اسلام، تاثیر و نفوذ غرب در ایران، هلال ماه نو (ترجمه اشعار تاگور)، راه نو در سلامت روان و تن، شاه دز کجاست؟، سقوط اصفهان (ترجمه گزارشي درباره هجوم افغان‌ها)، ترجمه سفرنامه سانسون، آناباز (ترجمه اشعار سن ژون پرس)، منظومه واپسین روز سقراط در زندان، برگردان کتاب «اخبار اصفهان نوشته حافظ ابونعیم»، فرهنگ جامع نام‌ها و آبادی‌های کهن اصفهان از جمله كتاب‌هايي است كه در كارنامه آثار اين انديشمند قرار دارد.

شادروان مهریار در مراسم بزرگداشتي كه براي وي در چند سال گذشته برگزار شده بود در حالي كه اشک شوق بر دیدگانش جاری بود در پاسخ به ابراز احساسات مردم گفت: من که کاری نکرده‌ام، من در تمام عمرم تنها سه کلمه گفته‌ام: ایران، ایران، ایران.

اين استاد فرزانه نظارت بر بازسازي ارگ تاريخي بم را پس از زلزله بر دوش داشت. ولي چند ماه پس از زلزله به زندگي بدرود گفت.

شادروان مهريار درباره زلزله بم مي‌گفت: «هنگامى كه تو در ژرفاي آب به غواصى مى‌پردازى و از سطح دور به ژرفاي آب نزديك مى‌شوى و پديده‌هاى ته دريا تو را به وجد مى‌آورد، آنچنان سرشاد مى‌شوى كه مى‌خواهى همه آن را با آب و تاب براى ساحل‌نشينانى كه نديده‌اند، بازگو كنى. حالا آن جهان ژرف در ذهن توست. اما هنگامى به ساحل مى‌رسى و با ساحل‌نشينان از ديده‌ها و دريافت‌هايت سخن مي‌گويى، مى‌بينى كه ارتباطى برقرار نمى‌شود و گفت‌وگويى در نمى‌گيرد. اين است كه ترجيح مى‌دهى دوباره به ژرفا بازگردى و همان جا تنها بمانى.» اين را اگر چه مثل يك داستان، اما با تمام وجود مى‌گويد و انگار به آن باورى ديرينه دارد. آنقدر كه اين تنهايى، با آن شكل ويژه‌ي خودش، پايه پژوهش‌هاى او به شمار مى‌آمد.

 

 


تاریخ پست:1398/2/23 8:10 اشتراک گذار ی در تلگرام
شمار بازدید :808

دیدگاه هموندان

نام : فراهانی زمان : ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ _ ۱۳:۱۸:۱۶

درود بر روان پاکش.

ثبت دیدگاه

نام

رايانامه

ديدگاه

دیدگاه خصوصی است



مطالب مرتبط

هموندی در خبرنامه

آدرس رایانامه (:ایمیل) خود را وارد کنید تا خبرنامه ی امرداد روزانه نوشتارهایمان را برای شما بفرستد

Real Time Analytics