تاریخ پست:1398/10/20 11:1
امروز اشتاد ایزد؛ بیست‌وششم ‌دی‌ماه زرتشتی

روزی که میرزا تقی‌خان امیرکبیر به فرمان ناصرالدین‌شاه کشته شد

امرداد

20 دی ماه روزی که میرزا تقی خان به فرمان ناصرالدین شاه در حمام فین کاشان رگ زده شداشتاد ایزد فروزه‌ای از راستی اهورایی؛ روز آفرینش زمین به نیکی باد

امروز اشتاد ایزد و دی‌ماه به سال 3757 زرتشتی، برابر با 20 دی‌ماه 1398 خورشیدی 10 ژانویه 2020 میلادی

۲۰ دی‌ماه ۱۲۳۰ خورشیدی روزی که میرزا تقی‌خان امیرکبیر به دستور ناصرالدین‌شاه در حمام فین کاشان رگ زده شد.

میرزا تقی خان امیرکبیر در حدود سال 1187 خورشیدی در روستای هزاوه در اراک به دنیا آمد. وی پس از طی مراحل پیشرفت و ترقّی علمی و سیاسی به صدر اعظمی حکومت ناصرالدین شاه قاجار برگزیده شد و در طول چهار سال صدراعظمی خویش خدمات شایسته و فراوانی به ملت و حکومت نمود. اصلاح امور مالی، سر و سامان دادن به وضع ارتش، تلاش در رواج خودکفایی ملی، گسترش فعالیت‏های علمی و تأسیس مؤسسه‌های آموزشی (مانند دارالفنون تهران) مبارزه با عقاید و انحرافات مذهبی، بی‏‌اعتنایی به خواسته‏‌ها و تهدیدات قدرت‏‌های خارجی و قطع ایادی و جاسوسان استعماری، از جمله فعالیت‏‌ها و تلاش‏‌های پیگیر او در این ایام بود.

اصلاحات امیرکبیر اندکی پس از رسیدن وی به صدارت آغاز گشت و تا پایان صدارت کوتاه او دنبال شد. مدت صدارت امیرکبیر ۳۹ ماه (سه سال و سه ماه) بود. او بنیان‌گذار دارالفنون بود که برای آموزش دانش و فنّاوری‌های نو به فرمان او در تهران پایه‌گذاری شد. هم‌چنین، انتشار روزنامه‌ی وقایع اتفاقیه از جمله کارهای وی به‌شمار می‌آید.

نخستین ماموریت سیاسی مهم امیر ریاست هیات نمایندگی ایران در کنفرانس ارزنه الروم در سال ۱۲۵۹ با دولت عثمانی بود. این ماموریت دو سال به طول انجامید. پس از مرگ محمد شاه در تهران وی در تامین هزینه عزیمت ولیعهد ناصرالدین‌شاه به تهران نقش مهمی ایفا کرد. وی در اوایل سلطنت ناصرالدین‌شاه به مقام صدر اعظمی دست یافت و لقب امیرکبیر را دریافت کرد. دلیل این انتصاب، حسن انجام وظیفه او در رساندن شاه به تخت پادشاهی بود. ناصرالدین شاه در آن زمان ۱۶ سال داشت. امیرکبیر در ۲۶ بهمن ۱۲۲۷ خورشیدی با عزت‌الدوله، خواهر ناصرالدین‌شاه ازدواج کرد. دو روز پس از عزل به کاشان تبعید شد. اما با این وجود، مخالفان امیرکبیر در دربار احتمال می‌دادند که امیرکبیر بار دیگر مورد عنایت شاه قرار گیرد و به قدرت بازگردد. بنابراین با کوشش فراوان توانستند حکم کشتن وی را از ناصرالدین‌شاه بگیرند. سرانجام امیرکبیر در روز ۲۰ دی ۱۲۳۰ (برابر با ۱۰ ژانویه ۱۸۵۲ میلادی) در حمام فین کاشان با بريدن رگ دست‌هايش کشته شد. پیکر امير را ابتدا در همان کاشان دفن کردند. به روايت میرزا محمد جعفر خان حقایق‌نگار خورموجی در کتاب مشهور حقایق‌الخبار ناصری روز بعد از کشتن، جسدش را در گورستان «پشت مشهد» کاشان به خاک سپردند. چند ماه بعد، به پايمردى همسرش عزت‌الدوله کالبدش را به کربلا منتقل کردند و در اتاقى که درِ آن به سوى صحن امام حسين باز مى‌شود به خاک سپردند.

اشتاد ایزدبیست‌وششمین روز از هر ماه در گاهشماری زرتشتی فرخنده باد

اشتاد روز و تازه ز گل بوستان

ای دوست می ستان ز کف دوستان

اشتاد یا ایزدبانو اشتاد، در اساطیر ایران نام یک ایزدبانو است که ایزد پایدار روز بیست‌و‌ششم هر ماه در کاهشمار زرتشتی نامیده می‌شود.

واژه‌ی اشتاد از بنیان و نهان ارشتاد یا ارشتات بوده که در گذر زمان به اشتاد تبدیل شده‌ است. ارشتات به معنای راستی و درستی است و در یسنا ۱۶و همچنین در دو سی روزه‌ی کوچک و بزرگ، در ردیف سی فرشته‌ در پیوند با روزهای ماه به شمار آمده‌ است.

در آیین مزدیسنا بر این باور است که خداوند، زمین را در اشتاد روز آفرید. بنا به این روایت برخی اشتاد روز را، روزی خجسته دانسته‌اند.

اشتاد همچنین رهنمای مینویان و جهانیان شمرده شده و با دو ایزد دیگر، یعنی زامیاد (ایزد زمین) و رشن در پیوند ویژه‌ و نزدیک دارد و ايزد اشتاد همکار و یاور امشاسپند «امرداد» بوده و در اوستا به چم «کار و دادخواهی» هم آمده است.

چهار روز در نزد زرتشتیان ارج بسیار ویژه‌ای دارد: مهر، آذر، ورهرام و اشتاد و برای هر یک از آن ها زیارتگاهی ساخته شده است. یکی از نیایشگاه‌های زرتشتیان کرمان، «شاه اشتاد ایزد» نام دارد. این زیارتگاه که در محله گَبر آباد در شمال شرقی شهر کرمان جای دارد، به این ایزد ویژه شده است.

در بندهش پیرامون این ایزدان آمده است:

آن سه فره بر چینوت برایستند. آنجا که رشن، روان را آمار کند و اشتاد و زامیاد، روان را بر ترازو بگذارند.

 در شاهنامه آمده است:

«همه ساله ز اشتاد و از آسمان / تن و جانت با شادی و کامتان».

مسعود سعد سلمان گوید:

«اشتاد روز و تازه ز گل بوستان / ای دوست می ستان ز کف دوستان».

ابوریحان بیرونی در آثارالباقیه می‌نویسد: «در این روز خداوند زمین را بیافرید». سفر کردن و خون گرفتن در این روز نیکوست.


یاد رو ز20 دی‌ماه:

- 20 دی‌ماه: دهم ژانويه سال 62 پيش ازميلاد، ادعای ارضی پمپی، جنگ حرّان و بزرگترین شکست نظامی امپراتوری روم از ایران

- 20 دی‌ماه: بیستم دی ماه سال 1314وثوق الدوله رییس فرهنگستان ایران شد.


تاریخ پست:1398/10/20 11:1 اشتراک گذار ی در تلگرام
شمار بازدید :252

دیدگاه هموندان

ثبت دیدگاه

نام

رايانامه

ديدگاه

دیدگاه خصوصی است



هموندی در خبرنامه

آدرس رایانامه (:ایمیل) خود را وارد کنید تا خبرنامه ی امرداد روزانه نوشتارهایمان را برای شما بفرستد

Real Time Analytics